Kavânin-i Osmâniyye Hakkında

Hukuki Mirasımızı Dijitalleştirme

01 Başlangıç

Yaklaşık 10 yıl önce yüksek lisans tezim için Osmanlıca öğrenmeye başladıktan sonra benim için yeni bir dünyanın kapısı açılmış oldu. Hem anadilimi daha iyi tanıdığımı hem de tarihimizi birinci elden incelemenin verdiği heyecanı hissettim.

2023-2024 yıllarında büyük dil modellerinin tüketicilere açılması, ChatGPT'nin ve daha sonra rakiplerinin de piyasaya çıkmasıyla bu teknolojinin tarihçiler için nasıl kullanılabileceği konusunda kafamda soru işaretleri oluştu. Bir internet forumunda Avrupa tarihine ait eski belgeleri transkribe etmede Claude.AI kullanan bir gönderiyi gördükten sonra ben de bu fikri denemeye karar verdim. O denemenin sonuçlarını 2 numaralı başlıkta aşağıda paylaştım.

Bir süre ara verdikten sonra, yakın zamanda başka bir gönderide Google'ın Gemini modelinin yine Avrupa tarihi metinleri üzerinde çok iyi çalıştığını okudum ve tekrar denemeye karar verdim. Birkaç sayfa Osmanlıca matbu metin gönderdikten sonra oldukça iyi sonuçlar geldiğini gördüm ve deneysel olarak Osmanlı'nın en önemli hukuki kaynaklarından biri olan Düstur'u bu yöntemle dijitalleştirmeyi denedim.

  • Bu sayfanın ilk amacı da bu sonuçları paylaşmaktır.
  • 19. yüzyıl ve sonrası Osmanlı hukuk kaynaklarının değişimine, gelişimine ve bolluğuna dikkat çekmek.
  • Dönemin hukukunu daha erişilebilir kılmak.
  • Genel olarak Osmanlı tarihine ve hukuk tarihimize olan ilgiyi arttırmak.

Kısacası: Osmanlı'nın hukuk kaynaklarının daha erişilebilir olmasına, Osmanlıca ve tarihimize olan ilginin artmasına bir nebze faydam olursa ne mutlu! ❤️

02 Önceki Proje: Ottoman Mobility Analyzer

03 Teknik Detaylar

Toplam Sayfa
~2500
LLM Maliyeti
~80 €
Latinizasyon
Gemini
Web Arayüz
Claude.AI

Önce Kongre Kütüphanesi adresinden Düstur PDF olarak indirildi.

Her sayfayı küçük bir python kodu ile ayırıp, sayfaların çerçevesindeki fazla boşluklar kesildi ve sayfalar PNG olarak kaydedildi.

Daha sonra her sayfayı tek tek Gemini modeline göndererek Latin alfabesine transkribe ettirildi. Aşağıda kullanılan prompt ve ayarları görebilirsiniz.

Gemini için Kullanılan Prompt ve Ayarlar (Yazım hataları orijinalinde vardır.) 
                            
                    model = "gemini-3-pro-preview"
                    contents = [
                        types.Part.from_bytes(
                        data=image_bytes,
                        mime_type='image/jpeg',
                      ), '''
                      This is a 19th century Ottoman legal text.
                      Transliterate into latin alphabet. Do not add your explanation. Just do transliteration.
                      You may use ^ for a, u, ı, i if they are relevant.
                      Most pages start with a page number. Also convert them into arabic numberals and wrap with **
                      '''
                    ]
                    tools = [
                        types.Tool(googleSearch=types.GoogleSearch(
                        )),
                    ]

                    generate_content_config = types.GenerateContentConfig(
                        thinking_config = types.ThinkingConfig(thinking_level="high"),
                        tools=tools,
                    )

📚 Düstur metni Kongre Kütüphanesi adresinden alınmıştır. (Turkey, and Abdülhamid Ii Collection. Düstur. [Istanbul: Matbaa-i Amire Ankara: Başbakanlık Basımevi, 1863] Periodical. https://www.loc.gov/item/ne62000951/.)

📖 Birinci cildin önemli bir kısmını en önemli hukuk kaynaklarından biri olan Mecelle kaplamaktadır.

⚠️

Önemli Uyarı

Özellikle bilimsel çalışmalarda LLM çıktılarının birincil kaynaktan kontrol edilmeden kullanılması önemli hatalara sebep verebilir. Her zaman orijinal kaynağı kontrol edin!

04 Gelecek Planları

  • Vakit buldukça diğer ciltleri de benzer şekilde dijitalleştirmeyi planlıyorum.
  • Arama motorunun geliştirilmesi.
  • Diğer matbu hukuki metinlerin de benzer şekilde dijitalleştirilmesi.