13

Fi‘liyyeleri tabî‘î olub buña binâ’en ahâliñ turuk ameliyâtile mükellefiyeti mukaddemâ bir nizâmnâme mahsûs ile ta‘yîn ve i‘lân idilmişdir. İşbu nizâmnâmeñ te’sîsinden bir kaç seneye gelinceye kadar ahâli inşâ’ât-ı nâfi‘ada istihdâm birle hayli iş görülmekde iken soñraları nizâmnâme-i mezkûr hâricinde vukû‘a getirilidigi rivâyet olunan hâlât ve mu‘âmelât ya‘ni ahâliñ kendi zirâ‘at ve hirâsetlerile meşgûl oldukları sırada i‘mâlâta sevk olunmak ve umûr-ı nâfi‘añ gayrı hizmetlerde kullanılmak ve sâir sûretle tazyîk ve izrâr idilmek kibi iddi‘â ve isti‘mâl olunan sû’-i isti‘mâlât devletçe nazar-ı i‘tinâya alınarak o yolda bir gûne hâlâtıñ zuhûra getirilmemesi husûsu mukaddemâ sâdır olan ıslâhât fermân-ı ‘âlîsi ile her tarafa neşr olunmasile ve bundan maksad ise yalnız o misillü iz‘âcât ve sû’-i isti‘mâlâtıñ men‘i olub tevsî‘-i turuka i‘tinâ olunmak ne derece lâzım ise bunuñ tazyîkât ve hilâf-ı maksad icrâ’âta âlet idilmemesi dahi ol kadar ehem ve tabî‘î bulunmasile işte bunda dikkat idilecek mâdde yalnız burası olub yohsa turuk nizâmnâmesin bu vesîle ile kat‘an ta‘tîl-i ahkâmı lâzım gelmez ve mâdâmki yollar bir memleket ve cem‘iyyetiñ eñ lâzım ve zarûrî havâyicinden ma‘dûd olub oñsuz hüsn-i hâl ve ‘umrânla yaşamak nâ-kâbildir. Sû’-i isti‘mâlât vukû‘a getirilmemek şartile kemâ-kân nizâmnâme-i mezkûruñ mer‘iyyet-i ahkâmına devâm olunmak îcâb ider. Bir de köprüler ve yollarıñ ta‘mîrât ve inşâ’âtınca cüz’î ve küllî her ne yapılacak olsa ol emirde buraya mürâca‘at olunmakda ve istîzâhât ve muhâberâtla ve imtidâd-ı tedkîkât ve mu‘âmelât sebebile teşebbüsât-ı vâkı‘a te’ahhür itmekde ve bu sûretle mâlen ve suver-i sâire ile bir çok mazarr ve hasâr görülmekde olduguñdan bu bâbda vülât-ı ‘izâmıñ mes’ûliyyetlerile berâber tevsî‘-i me’zûniyyetleri muktazayât-ı maslahatdan görülmüş idügünden inşâ’ât-ı cesîmede büyük caddeleriñ bidâyet-i ta‘yîn-i güzergâhı ve teferru‘âtı lüzûmunda ‘âidiyeti cihetile yine Nâfi‘a Nezâretine mürâca‘at olunmak üzere meselâ bir tarîk üzerinde müceddeden veyâ ta‘mîren bir köprü inşâsı veyâhûd bir tarîk kısmınıñ tesviye ve ta‘mîri veyâ bir bataklığıñ tathîri kibi a‘mâlât-ı müsta‘cele ve Nâfi‘anıñ istîzânına hâcet olmaksızın der-hâl mühendisler ma‘rifetile fennen mahallerince keşf itdirilerek bi’l-münâkasa Nâfi‘a Nezâreti’nden virilecek muhassasât veyâhûd rızâlarile ve eser-i tergîbât ile mahallince ahâlice bulunabilecek i‘ânât dâiresinde inşâ’âtına mübâderetle hitâm-ı ameliyâtda keşfnâme ve evrâkınıñ Nâfi‘a Nezâretine irsâl idilmesi ve şu kadar ki ol bâbda bir gûne sû’-i isti‘mâlât ve nâ-be-mahal sarfiyât