Büyük Dil Modeli Tarafından Üretilen Metin
111
Bu usûlün netâyic-i vahîmesi herkesin efkârına vârid ise de deyn-i dâhilînin
şekl-i âhere ifrâğı ve sûret-i teceddüde tahvîli içün yalnız devletçe teşebbüsât
kifâyet itmeyüb böyle bir ıslâhâta hazîne-i celîlenin dâire-i muâmelâtı
hâricinde olarak teferru‘ iden kâffe-i muâmelâtın icrâsını der‘uhde idecek
büyük sermâyedârânın indimâm-ı muâvenetine mütevakkıf olduğundan hâl-i hâzırın
ıslâhına dâir lâyıh-ı hâtır olan tedâbîr-i nâfi‘anın te’hîri lâzım gelmiş ve hâl
bu minvâl üzere iken gerek nâil oldukları i‘tibâr ve şöhret ve gerek sermâyedârân
arasında hâiz bulundukları mevki‘ ve kuvvet iktizâsınca şâyân-ı i‘timâd
olan ba‘zı ecnebî sermâyedârların makâm-ı âlî-i hazret-i sadâretpenâhîlerine
arz ve teklîf itmiş oldukları sûret devlet-i ‘aliyyenin dilhâh-ı âlîsine
tamâmıyla tevâfuk itmekle berâber şimdiye kadar tasavvurât-ı mezkûrenin kuveden
fi‘le ihrâcında olan mevâni‘ ve müşkilâtın bertaraf idilmesine medâr-ı kâfî
olacağından ve esâsen dahi şâyân-ı kabûl göründüğünden deyn-i umûmînin tebdîline
müteferri‘ olan mesâilin tedkîkıyle işbu ıslâhât-ı mühimmenin icrâsına dâir
iktizâ iden nizâmnâme lâyihalarını tanzîm ve tehyie itmek ve îcâb ider ise
sûret-i mezkûrenin müellifi olan sermâyedârlar tarafından arz ve teklîf
olunan muâvenetin şerâitini ta‘yîn eylemek üzere bir komisyon-ı mahsûs
teşkîline irâde-i ‘aliyyeleri müte‘allik buyurulmışidi taht-ı riyâset-i ‘âcizânemde
teşekkül iden işbu komisyonda ‘arîz ve ‘amîk icrâ olunan tedkîkât
ve müzâkerât üzerine üç kıt‘a nizâmnâme müsveddesi kaleme alınarak ikmâl
vazîfe-i me’mûriyet idilmiş olmağla işbu müsveddeler melfûfen takdîm-i pîşgâh-ı sâmî-i
vekâletpenâhîleri kılınmışdır bunlardan birincisi devlet-i ‘aliyyenin deyn-i umûmîsi
defter-i kebîrinin te’sîsine dâir olub bu bâbda komisyon mütâla‘ât-ı ‘aliyye-i
sadâretpenâhîlerinin eseriyle giderek deyn-i dâhilîyi bir esâs-ı muntazam ve dâimî
üzerine te’sîs itmek ve deyn-i umûmî tahvîlâtının âtîde şerâit-i ‘umûmiye-i gayr-ı
mütegayyiresini ta‘yîn itmek ehem ve elzem olduğu mütâla‘asında bulunulmuşdur fi’l-vâkı‘
devlet-i ‘aliyye şu usûl-i cedîdenin ittihâzıyla artık vâridât-ı mahsûsa rehnini
tarîkıyle istikrâz-ı umûmî ‘akd itmek lüzûmunı def‘ itmek ve umûr-ı nâfi‘adan
olarak icrâsı mutasavver olan inşâât-ı ‘umûmiyeyi dahi ağır şerâit kabûlüne
Bu usûlün netâyic-i vahîmesi herkesin efkârına vârid ise de deyn-i dâhilînin
şekl-i âhere ifrâğı ve sûret-i teceddüde tahvîli içün yalnız devletçe teşebbüsât
kifâyet itmeyüb böyle bir ıslâhâta hazîne-i celîlenin dâire-i muâmelâtı
hâricinde olarak teferru‘ iden kâffe-i muâmelâtın icrâsını der‘uhde idecek
büyük sermâyedârânın indimâm-ı muâvenetine mütevakkıf olduğundan hâl-i hâzırın
ıslâhına dâir lâyıh-ı hâtır olan tedâbîr-i nâfi‘anın te’hîri lâzım gelmiş ve hâl
bu minvâl üzere iken gerek nâil oldukları i‘tibâr ve şöhret ve gerek sermâyedârân
arasında hâiz bulundukları mevki‘ ve kuvvet iktizâsınca şâyân-ı i‘timâd
olan ba‘zı ecnebî sermâyedârların makâm-ı âlî-i hazret-i sadâretpenâhîlerine
arz ve teklîf itmiş oldukları sûret devlet-i ‘aliyyenin dilhâh-ı âlîsine
tamâmıyla tevâfuk itmekle berâber şimdiye kadar tasavvurât-ı mezkûrenin kuveden
fi‘le ihrâcında olan mevâni‘ ve müşkilâtın bertaraf idilmesine medâr-ı kâfî
olacağından ve esâsen dahi şâyân-ı kabûl göründüğünden deyn-i umûmînin tebdîline
müteferri‘ olan mesâilin tedkîkıyle işbu ıslâhât-ı mühimmenin icrâsına dâir
iktizâ iden nizâmnâme lâyihalarını tanzîm ve tehyie itmek ve îcâb ider ise
sûret-i mezkûrenin müellifi olan sermâyedârlar tarafından arz ve teklîf
olunan muâvenetin şerâitini ta‘yîn eylemek üzere bir komisyon-ı mahsûs
teşkîline irâde-i ‘aliyyeleri müte‘allik buyurulmışidi taht-ı riyâset-i ‘âcizânemde
teşekkül iden işbu komisyonda ‘arîz ve ‘amîk icrâ olunan tedkîkât
ve müzâkerât üzerine üç kıt‘a nizâmnâme müsveddesi kaleme alınarak ikmâl
vazîfe-i me’mûriyet idilmiş olmağla işbu müsveddeler melfûfen takdîm-i pîşgâh-ı sâmî-i
vekâletpenâhîleri kılınmışdır bunlardan birincisi devlet-i ‘aliyyenin deyn-i umûmîsi
defter-i kebîrinin te’sîsine dâir olub bu bâbda komisyon mütâla‘ât-ı ‘aliyye-i
sadâretpenâhîlerinin eseriyle giderek deyn-i dâhilîyi bir esâs-ı muntazam ve dâimî
üzerine te’sîs itmek ve deyn-i umûmî tahvîlâtının âtîde şerâit-i ‘umûmiye-i gayr-ı
mütegayyiresini ta‘yîn itmek ehem ve elzem olduğu mütâla‘asında bulunulmuşdur fi’l-vâkı‘
devlet-i ‘aliyye şu usûl-i cedîdenin ittihâzıyla artık vâridât-ı mahsûsa rehnini
tarîkıyle istikrâz-ı umûmî ‘akd itmek lüzûmunı def‘ itmek ve umûr-ı nâfi‘adan
olarak icrâsı mutasavver olan inşâât-ı ‘umûmiyeyi dahi ağır şerâit kabûlüne