Büyük Dil Modeli Tarafından Üretilen Metin
113
Tebdil-i düyun muamelesinden naşi tasarruf olunacak faizlerin re’s-ül-mal
karşılığı olacakdır. Üçüncü nizamname kâmilen deyn-i umumi
dahilinin tebdiline yani esham-ı cedide ve tahvilat-ı mümtaze ile on senelik
sergilerin esham-ı umumiye ile mübadelesine mütedair olduğundan işbu üç nev
tahvilatın tebdilinde munsifane bir esas bulmak içün komisyonun ittihaz etdiği
tarik ber-vech-i âti arz ve beyan olunur. Şöyle ki tahvilat-ı mezkûre esham-ı
umumiye ile lede’l-mukayese bunların beyninde başlıca tebeyyün eden fark ve tefavüt
evvelâ tahvilat-ı mezkûrenin faiz-i senevisi yüzde altı olduğu halde esham-ı
umumiye faizinin yüzde beş olması saniyen tahvilat-ı mezkûrenin re’s-ül-mali
kur’a keşidesiyle başa baş i’ta olunur iken defter-i kebir usulünce te’diye-i
re’s-ül-mal mübayaa tarik ve ihtiyat sermayesinin teşkiliyle icra olunması
hususlarından ibaret olmasıyla birinci maddede mevzu-i bahs olan mes’ele
maliyece mesbuk olan emsalleriyle beraber kemal-i itina ile tetkik ve taharri
olundukdan sonra tenakus eden faiz nisbetinde re’s-ül-malın tezyidiyle ashab-ı
tahvilatın tazmin edilmesi lüzumu komisyonca tahakkuk etmekle bu kaide
tahvilat-ı mezkûrenin üç nevine tatbik olundukda yüz mecidiye altunluk
esham-ı cedide mukabilinde yüz yirmi mecidiye altunluk esham-ı umumiye
ve yüz mecidiye altunluk esham-ı mümtaze mukabilinde yüz kırk üç mecidiye altunluk
esham-ı umumiye verilmesi arz ve teklif olunmuş ve tahvilat-ı mümtazenin senevi
yüzde beş hesabiyle re’s-ül-male mahsub akçesi olması ve bu sebebe mebni
fi’atı dahi nakd hesabiyle yüzde on raddelerinde esham-ı cedide fi’atından
yüksek bulunması cihetiyle bunlara esham-ı cedide içün verilen fazlanın
iki misli tahsis olunmak lâzımeden görülmüşdür. On senelik sergilerin
tebdiline gelince anda da komisyon ayniyle bu muameleye gidemeyüb çünki bu hal
gayr-i ma’kul hazinece kabulü nâ-mümkin netayice isal edeceği derkârdır zira
bu sergiler ahval-i mahsusada çıkarılmış olub ne zahiren ve ne de bâtınen
konsolide olmuş deyn-i umumi tahvilatının şerait-i esasiyesi üzere müretteb
olmadığına nazaran böyle muhtelifü’l-cins olan evrak hakkında muamele-i müsaviye
icrası mümkün olamayacağından ve mezkûr sergilerin faizleri vakt u zamaniyle
ni
15
Tebdil-i düyun muamelesinden naşi tasarruf olunacak faizlerin re’s-ül-mal
karşılığı olacakdır. Üçüncü nizamname kâmilen deyn-i umumi
dahilinin tebdiline yani esham-ı cedide ve tahvilat-ı mümtaze ile on senelik
sergilerin esham-ı umumiye ile mübadelesine mütedair olduğundan işbu üç nev
tahvilatın tebdilinde munsifane bir esas bulmak içün komisyonun ittihaz etdiği
tarik ber-vech-i âti arz ve beyan olunur. Şöyle ki tahvilat-ı mezkûre esham-ı
umumiye ile lede’l-mukayese bunların beyninde başlıca tebeyyün eden fark ve tefavüt
evvelâ tahvilat-ı mezkûrenin faiz-i senevisi yüzde altı olduğu halde esham-ı
umumiye faizinin yüzde beş olması saniyen tahvilat-ı mezkûrenin re’s-ül-mali
kur’a keşidesiyle başa baş i’ta olunur iken defter-i kebir usulünce te’diye-i
re’s-ül-mal mübayaa tarik ve ihtiyat sermayesinin teşkiliyle icra olunması
hususlarından ibaret olmasıyla birinci maddede mevzu-i bahs olan mes’ele
maliyece mesbuk olan emsalleriyle beraber kemal-i itina ile tetkik ve taharri
olundukdan sonra tenakus eden faiz nisbetinde re’s-ül-malın tezyidiyle ashab-ı
tahvilatın tazmin edilmesi lüzumu komisyonca tahakkuk etmekle bu kaide
tahvilat-ı mezkûrenin üç nevine tatbik olundukda yüz mecidiye altunluk
esham-ı cedide mukabilinde yüz yirmi mecidiye altunluk esham-ı umumiye
ve yüz mecidiye altunluk esham-ı mümtaze mukabilinde yüz kırk üç mecidiye altunluk
esham-ı umumiye verilmesi arz ve teklif olunmuş ve tahvilat-ı mümtazenin senevi
yüzde beş hesabiyle re’s-ül-male mahsub akçesi olması ve bu sebebe mebni
fi’atı dahi nakd hesabiyle yüzde on raddelerinde esham-ı cedide fi’atından
yüksek bulunması cihetiyle bunlara esham-ı cedide içün verilen fazlanın
iki misli tahsis olunmak lâzımeden görülmüşdür. On senelik sergilerin
tebdiline gelince anda da komisyon ayniyle bu muameleye gidemeyüb çünki bu hal
gayr-i ma’kul hazinece kabulü nâ-mümkin netayice isal edeceği derkârdır zira
bu sergiler ahval-i mahsusada çıkarılmış olub ne zahiren ve ne de bâtınen
konsolide olmuş deyn-i umumi tahvilatının şerait-i esasiyesi üzere müretteb
olmadığına nazaran böyle muhtelifü’l-cins olan evrak hakkında muamele-i müsaviye
icrası mümkün olamayacağından ve mezkûr sergilerin faizleri vakt u zamaniyle
ni
15