103

Ya hisseyi sat veyahut müştereken hayvanı besle deyu emr eder

Fasl-ı Sânî

( Nehir ve mecraların kery ve ıslahı hakkındadır )

1321 Madde Memlûk olmayan nehrin kery ve ıslahı yani ayıklanması Beytülmal üzerinedir. Ve eğer Beytülmalın vüs’ati yok ise anı ayıklamak üzere nâsa cebr olunur.

1322 Madde Memlûk olan nehr-i müşterekin ayıklanması ashabı yani hakk-ı şürbü olanlar üzerinedir.
Hakk-ı şüf’a ashabı meûnet-i kery ve ıslahda teşrîk olunmaz.

1323 Madde Hakk-ı şürb ashabından bazıları nehr-i müştereki tathîr etmek isteyip de bazıları ibâ ettikleri surette nazar olunur.
Eğer nehr-i âmm ise ibâ eden kimse sâirleriyle bi’l-iştirâk ayıklamak üzere cebr olunur ( 26 ) maddeye bak.
Ve eğer nehr-i hâs ise ayıklamak isteyenler hâkimin izniyle ol nehri ayıklayıp imtinâ eden kimse masraftan hissesine isabet eden miktarı îfâ edinceye dek anı ol nehir ile intifâdan men’ ederler.

1324 Madde Hakk-ı şürb ashabının kâffesi nehr-i müştereki ayıklamaktan imtinâ ettikleri surette kezâlik nehr-i âmm ise ayıklamak üzere kendilerine cebr olunur. Ve eğer nehr-i hâs ise cebr olunmaz.

1325 Madde Gerek memlûk olmayan ve gerek memlûk olan nehr-i âmmın kenarında bir kimsenin yeri olup da su içmek ve nehri ıslah etmek gibi ihtiyâcât için başka yol olmadığı halde âmme ol yerden mürûr edebilir sahibi mâni’ olamaz.

1326 Madde Nehr-i müşterekin meûnet-i kery ve ıslahı yukardan başlar ve ibtidâ cümle hissedarlar bunda müşârik olurlar.
Ve en üst tarafındaki hissedarın arazisinden geçildikte o halâs olur ve hâkezâ aşağısına kadar iner.
Zira garâmet ganîmete göredir ( 87 ) maddeye bak.
Mesela on kişi beyninde müşterek olan bir nehir ayıklanacak oldukda en üst ( tarafındaki )