66

Bab-ı Sâni

( Kısmet beyanında olup dokuz faslı müştemildir )

Fasl-ı Evvel

( Kısmetin tarif ve taksimi hakkındadır )

1114 Madde Kısmet hisse-i şâiayı tayin etmektir.
Yani kile ve vezn ve zirâ gibi bir mikyas ile hisseleri yekdiğerinden temyiz ve ifraz eylemektir.

1115 Madde Kısmet iki vechile olur.
Şöyle ki ya a'yân-ı müştereke yani müteaddid ve müşterek şeyler kısımlara bölünerek her ferdinde şâyi olan hisseler bir kısmında cem edilmiş olur.
Üç kişi beyninde müşterek olan otuz koyunu onar onar üçe taksim gibi buna kısmet-i cem denilir.
Yahud bir ayn-ı müşterek taksim olunup her cüz'ünde şâyi olan hisseler bir kısmında tayin eder.
Bir arsanın ikiye taksimi gibi.
Buna kısmet-i tefrik ve kısmet-i ferd denilir.

1116 Madde Kısmet bir cihetle ifraz ve bir cihetle mübadeledir.
Mesela iki kimse beyninde münasafa müşterek olan bir kile buğdayın her habbesinde her birinin nısf hissesi olduğu halde mecmu'u kısmet-i cem kabilinden olarak iki kısma taksim ile bir kısmı birine ve diğer kısmı diğerine verildikte her biri kendisinin nısf hissesini ifraz ve nısf diğerini âharın nısf hissesiyle mübadele etmiş olur.
Kezalik iki kişi beyninde münasafa müşterek olan bir arsanın her cüz'ünde her birinin nısf hissesi olduğu halde kısmet-i tefrik ile ikiye taksim olunarak her birine bir kısmı verildikte her biri kendi nısf hissesini ifraz ve nısf diğerini âharın nısf hissesiyle mübadele etmiş olur.

1117 Madde Misliyatda ifraz ciheti râcihdir.
Binaenaleyh misliyat-ı müşterekede müşarik olanlardan her biri diğerinin gıyabında ve anın izni olmaksızın kendi hissesini ahz edebilir.

( Binaenaleyh )