70
Gerek misliyâtdan olsun ve gerek kıymiyâtdan olsun
1133 madde müttehidü'l-cins olan misliyâtın efrâdı beyninde fark ve tefâvüt
olmadığından kısmeti müşâriklerden hîç birine muzır olmadıkdan başka her biri hakkını
almış ve her birinin temâmiyyet-i mülkü husûle gelmiş olur
nitekim iki kişi beyninde müşterek olan bir mikdâr buğday hisselerine göre
taksîm olundukda her biri hakkını istîfâ ederek hissesine isâbet eden buğdaya
müstakillen mâlik olur
şu kadar dirhem altun külçe ve bu kadar kıyye gümüş yâ bakır veyâ tîmur külçe ve bir
cinsden olan şu kadar pastal çuha ve bu kadar top bez ve şu kadar aded
yumurta dahi bu kabîldendir
1134 madde müttehidü'l-cins olan kıymiyâtın efrâdı beyninde fark ve tefâvüt
var ise de pek cüz'î olmak hasebiyle yok hükmünde olduğundan bunlar dahi
ber-vech-i bâlâ kâbil-i kısmet add olunmuşdur
meselâ iki kişi beyninde müşterek olan beşyüz koyun hisselerine göre ikiye
taksîm olundukda her biri hakkını ayniyle almış gibi olur
şu kadar yüz deve ve bu kadar yüz inek dahi bu kabîldendir
1135 madde ecnâs-ı muhtelifede ya'nî muhtelifü'l-cins olan a'yân-ı müşterekede
kısmet-i kazâ cârî olmaz
gerek misliyâtdan olsun ve gerek kıymiyâtdan olsun
ya'nî müşâriklerden yalnız birinin talebi üzerine hâkim anları cebren kısmet-i cem' ile
taksîm edemez
meselâ hissedârlardan birine şu kadar kile buğday ve aña mukâbil dîğerine bu kadar
kile arpa yâhud birine şu kadar koyun ve aña mukâbil dîğerine bu kadar deve
yâ inek ve birine bir kılıç ve dîğerine bir eyer takımı ve birine bir konak ve dîğerine
bir dükkân yâ bir çiftlik i'tâsıyla kısmet-i kazâ câiz olmaz
ammâ kendüleri râzı oldukları hâlde vech-i meşrûh üzere kısmet-i rızâ
câiz olur
1136 madde ihtilâf-ı san'at hasebiyle muhtelif olan evânî velev ki bir cins
ma'denden masnû' olsa bile muhtelifü'l-cins add olunur
(1137)